باستانشناسان در جریان کاوشهای خود در یک محوطه باستانی متعلق به امپراتوری اینکا در جنوب پرو، دو سیبزمینی خشکشده و بهطرز شگفتآوری سالم را کشف کردهاند که حدود ۵۰۰ سال قدمت دارند؛ کشفی کمنظیر که شواهد مستقیمی از نظام پیشرفته ذخیرهسازی و توزیع مواد غذایی در یکی از بزرگترین امپراتوریهای آمریکای جنوبی ارائه میدهد.
این کشف در محوطه «تامبو ویخو» واقع در دره آکاری در جنوب پرو انجام شده است. پژوهشگران اعلام کردهاند این دو نمونه از نوع «چونیو» هستند؛ فرآوردهای سنتی از سیبزمینی که از طریق انجماد طبیعی در ارتفاعات سرد رشتهکوه آند و سپس خشککردن در زیر نور خورشید تولید میشد و قابلیت نگهداری طولانیمدت داشت.
نتایج این پژوهش که در نشریه تخصصی Journal of Field Archaeology منتشر شده، نشان میدهد این دو سیبزمینی درون یک ظرف سفالی مدفون در کف یک ساختمان باستانی پیدا شدهاند؛ ساختمانی که احتمالا کاربری انبار یا مرکز ذخیره مواد غذایی داشته است.
«لیدیو والدز» باستانشناس دانشگاه کلگری کانادا و سرپرست پژوهش، این کشف را یکی از نادرترین یافتههای غذایی در باستانشناسی آند توصیف کرده و گفته است بقایای گیاهی و مواد غذایی بهندرت در چنین شرایطی برای چندین قرن سالم باقی میمانند.
به گفته پژوهشگران، تولید چونیو تنها در ارتفاعات سرد و یخبندان کوههای آند امکانپذیر بود؛ درحالیکه محل کشف این نمونهها در ناحیهای ساحلی و خشک قرار دارد. از همین رو، این یافته مدرکی فیزیکی و مستقیم از انتقال مواد غذایی از ارتفاعات کوهستانی به مناطق ساحلی در گستره امپراتوری اینکا محسوب میشود.
امپراتوری اینکا که در سدههای پانزدهم و شانزدهم میلادی بخش بزرگی از غرب آمریکای جنوبی را دربر میگرفت، برای تأمین نیازهای جمعیتی و نظامی خود شبکهای گسترده از جادهها، مراکز اداری و انبارهای ذخیره مواد غذایی ایجاد کرده بود. منابع تاریخی اسپانیایی نیز از انتقال گسترده چونیو توسط کاروانهای لاما به انبارهای دولتی این امپراتوری خبر دادهاند.
کارشناسان معتقدند چونیو به دلیل وزن کم، ارزش غذایی بالا و قابلیت نگهداری چندساله، یکی از مهمترین اقلام غذایی اینکاها بوده و نقش اساسی در تأمین خوراک نیروهای کار، سربازان و ساکنان مناطق مختلف امپراتوری ایفا میکرده است.