ی٫ خرداد ۲۷ام, ۱۴۰۳

برگزاری جشن سنتی “کف زنی” در گناباد

رئیس اداره گردشگری و میراث فرهنگی گناباد از برگزاری جشن سنتی “کف زنی” در این شهرستان خبر داد.

به گزارش توریسم اینترنشنال، به نقل از روابط‌عمومی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی خراسان رضوی حمیدرضا محمودی قوژدی با اعلام این خبر افزود: شهرستان گناباد همانند دیگر نقاط کشور دارای آداب رسوم خاص است و پاسداشت از این فرهنگ‌های بومی برای انتقال به نسل آینده از وظایف و رسالت های وزارت میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی است.

رئیس اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی شهرستان گناباد با بیان اینکه شهرستان گناباد دارای آداب و رسوم متنوع و متفاوتی است، ادامه داد:  یکی از این رسوم، آیین سنتی کف زنی ( کفبیخ) است که در شب‌های زمستان انجام می‌شود.

او تصریح کرد: سپری کردن شب های طولانی زمستان در دور کرسی با انجام مراسم کفبیخ، اوسونه خوانی (قصه گویی) و خوردن تنقلات سپری می‌شد.
محمودی گفت: کف‌زنی یا کفبیخ تهیه یک نوع کف از ریشه‌های گیاه چوبک (نام علمی: Acanthophyllum squarrosum) است که اصطلاحا به این ریشه‌ها در گویش محلی بیخ می‌گویند. چوبک گیاهی بوته‌ای و رویشگاه آن اغلب دامنه تپه‌ها بوده و فرم ظاهری آن به شکل کپه‌ای است که در روستاهای براکوه شهرستان بیشتر رویش دارد.

او افزود: این نوع کف که به «بستنی زمستانی» نیز معروف شده است و می‌توان گفت نوعی دسر است، توسط ریش‌ سفیدان محل و به روش خاصی تهیه می‌شود و علاوه بر جنبه تفریح و سرگرمی، خواص دارویی فراوانی دارد.

محمودی قوژدی اظهار کرد: برای تهیه کَفبیخ، ریشه گیاه چوبک را از گیاه جدا کرده و بعد از پوست کندن و تمیز کردن آن را در آب می‌جوشانند. دو الی سه بار آن را می‌جوشانند و آب آن را بیرون می‌ریزند تا تلخی آن گرفته شود، بعد از آن که تلخی‌اش گرفته و سرد شد آن را در ظرفی مخصوص و سفالی به نام «تغار» می‌ریزند و با دسته‌ مخصوصی که معمولا از چوب انار تهیه می‌شود آن را مداوم هم می‌زنند تا کف کند.

او ادامه داد: معمولا دستور تهیه کف آسان است اما فوت و فن خاص خودش را دارد و بیشتر، بزرگان و ریش سفیدان این کار را اجام می‌دهند. از جمله فوت و فن‌ها این است که مکانی که کف در آنجا تهیه می‌شود باید سرد باشد تا مایع خوب کف کند، همچنین ظرفی که کف در آن تهیه می‌شود و یا دسته‌ای که با آن مایع را هم می‌زنند اصلا نباید چرب باشد چون همین باعث می‌شود که مایع خوب کف نکند.

محمودی قوژدی افزود: بعد از تهیه کف آن را با شیره انگور و یا شکر و زعفران طعم دار می‌کنند و در ظرف‌های کوچکتر ریخته و از میهمانان پذیرایی می‌کنند، این دسر سنتی علاوه بر آن که یک خوراکی است، خواص دارویی فراوانی هم دارد و به دلیل دارا بودن همین خواص دارویی در بین بزرگترها محبوب است. برای تهیه کَفبیخ، ریشه گیاه چوبک را از گیاه جدا کرده و بعد از پوست کندن و تمیز کردن آن را در آب می‌جوشانند. دو الی سه بار آن را می‌جوشانند و آب آن را بیرون می‌ریزند تا تلخی آن گرفته شود، بعد از آن که تلخی‌اش گرفته و سرد شد آن را در ظرفی مخصوص و سفالی به نام «تغار» می‌ریزند و با دسته‌ مخصوصی که معمولا از چوب انار تهیه می‌شود آن را مداوم هم می‌زنند تا کف کند.

محمودی قوژدی اظهار کرد: این مراسم به عنوان یک رسم زمستانه در شب های سرد از دیر باز در دورهمی های خانوادگی و شب نشینی‌ها که در اصلاح محلی به این شب نشینی ها ( چرغو) گویند برگزار می‌شده است.

او گفت: در همین راستا اداره میراث فرهنگی به پاسداشت این آیین کهن و به مناسبت گرامیداشت دهه مبارک فجر برای اولین بار در قالب یک جشن خیابانی بین میدان امام خمینی و میدان غدیر در شهر گناباد به گزارش نمود که با استقبال بی نظیر مردم روبرو شد.

او در پایان گفت : پرونده ثبت این آیین سنتی برای ثبت در فهرست آثار معنوی کشور و همچنین به عنوان رویداد گردشگری با استفاده از نظرات پژوهشگران و فعالان فرهنگی بخصوص «محمد صالح هاشمیان» که ایده پرداز این نوع برگزاری جشن‌های خیابانی با محوریت گذر خوراک است در سامانه رویدادهای گردشگری کشور در حال تدوین است.

شهرستان گناباد دارای ۱۸۱ اثر ثبت شده در فهرست آثار ملی ایران و بیش از ده‌ها اثر شناسایی شده و واجد ارزش و نیز ده‌ها جاذبه گردشگری و صنایع دستی منحصربه‌فرد است. شهرستان گناباد در فاصله ۲۷۷ کیلومتری از جنوب مشهد قرار دارد.

دومین جشنواره کف زنی (کفببخ) شهرستان گناباد برگزار شد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *